• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
Site Menüsü
Site Haritası
Takvim

Anasayfa



Prof. Dr. CEM TURAN
İnfertilite ve Tüp Bebek Uzmanı

Tüp bebek ne demektir?

Kadın yumurtalarının dış ortama alınıp, laboratuarda sperm ile buluşturulması işlemine genel olarak tüp bebek denir.

İnVitro Fertilizasyon ve Embriyo Transferi (İVF-ET) ne demektir?

Kadın yumurtalarının dış ortama alınmasından sonra her bir yumurtanın etrafına 50-100 bin sperm konarak döllenme işleminin sağlanmasına invitro fertilizasyon (İVF ya da genel anlamıyla tüp bebek) denir. Daha sonra (yumurtaların toplanmasından 2-5 gün sonra) oluşan embriyonun (insan taslağı) rahmin içine yerleştirilmesine embriyo transferi (ET) denir.

Mikroinjeksiyon ya da ICSI (İntrasitoplazmik sperm injeksiyonu) ne demektir?

icsi mikroenjeksiyon işlemi



 Toplanan ve laboratuar ortamına alınan her bir yumurtanın içine kıl kadar ince bir iğne ile tek bir spermin enjekte edilmesi yöntemine ICSI veya mikroinjeksiyon denir. Daha sonra oluşan embriyo ET işlemine tabii tutulur.
mikroenjeksiyon icsi aşamaları


Günümüzde IVF mi yoksa mikroenjeksiyon yöntemi mi daha fazla kullanılmaktadır?

Mikroenjeksiyon yani ICSI yöntemi daha fazla kullanılmaktadır.

İnfertil yani bebeği olmayan çiftlerde tüp bebek yapılması gereken durumlar nelerdir?

A) Tüplerde tıkanıklık

B) Standard tıbbi ve/veya cerrahi tedaviye cevap vermeyen Endometriozis  / Endometrioma (Çikolata Kisti vakaları

C) Erkekte spermle ilgili faktörler

D) Servikal yani rahim ağzıyla ilgili problemler

E) İmmunolojik yani bağışıklık sistemiyle ilgili problemler

F) Standard tedaviye cevap vermeyen açıklanamayan (idiopatik) infertilite vakaları

G) Standard tedaviye cevap vermeyen yumurtalıkla ilgili bozuklukları (yumurtlamama vb) ve Polikistik Over Sendromu 

H) Genetik yani kalıtımla ilgili bozukluklar

İ) Uterus yani rahimle ilgili problemler

Yukarıda bahsedilen standard tedavi ne demektir?

Kadının yaşına ve birtakım başka faktörlere bağlı olarak değişen sayıda (ortalama 3-6 siklus yani adet dönemi) yumurtama tedavisi + zamanı ayarlanmış cinsel ilişki veya yumurtlama tedavisi + rahim içi aşılama (intrauterin inseminasyon)

Aşağıda IUI (intrauterin inseminasyon=rahim içi aşılama) görülmektedir.



Tüplerle ilgili cerrahi tedavi uygulanan infertil bir kadında hangi bulgular varsa, gebelik oranları düşüktür?

A) 3 cm’den büyük hidrosalpinks yani tüpün fimbria denen yumurtalığa yakın olan ucunun tıkanması sonucu tüpün içinin sıvı dolu olması. Bu nedenle bu tip hastalarda tüp bebek uygulanacaksa, embriyonun rahme yerleşmesini engelleyebilecek bir durum olduğundan, bu durumdaki tüplerin ameliyatla çıkarılması veya uterusa yakın tarafından bağlanması gerekebilir.

B) Belirgin fimbrianın yani yumurtayı tüp (rahim kanalı) içine alması gereken yapının olmaması 

C) Distal tüp tıkanıklığı sonrası salpingostomi ameliyatı yapılması yani tüpün yumurtalığa yakın ucunun tıkanmasının bir tür ameliyat yöntemiyle açılması

D) İsteğe bağlı tüp ligasyonu yani tüpün kapatılması sonrasında 4 cm’den az tüp uzunluğu olması. Bu durumda ameliyatla tüp açılsa bile şans azdır.

E) Koter kullanılarak yani elektrikle yakılarak yapılan tüp ligasyonundan (bağlanması) sonra tüpün açılması ameliyatı

F) Tekrarlayan Dış gebelikler

G) Tüpleri ve/veya yumurtalıkları yoğun olarak tutan Endometriozis hastalığı

Tüp bebek tedavisinde kadın yaşının etkisi nedir?

37-38 yaşından büyük kadınlarda tüp bebek tedavisinin başarı oranları yaş arttıkça belirgin bir şekilde düşmektedir.

Over (yumurtalık) rezervi düşük ya da kötü ne demektir?

Yumurtalıkta kaliteli yumurtaların az olması demektir.

Over rezervi hangi durumlarda düşer?

İleri yaş, tek yumurtalığın olmaması, Endometriozis /  Endometrioma (Çikolata Kisti olması, tekrarlayan yumurtalık ameliyatları

Over rezervini tahmin ettiren testler nelerdir?

Adet döneminin 2. gününde FSH ve estradiol düzeyleri, AMH (Antimüllerian hormon), inhibin düzeyleri, yine 2. gün yapılan ultrasonda yumurtalıklarda antral follikül denen öncü yumurta sayısının az olması.

Kalıtsal bir hastalığı olan çiftte tüp bebekte hangi yöntemler yararlıdır?

Preimplantasyon genetik tanı (PGD) denilen yöntemle transfer edilecek embriyodan alınan bir hücrede genetik testler yapılabilir ve sağlam olan embriyo transfer edilir. Bir başka yöntem de başka bir vericiden (donör) sperm ya da yumurta bağışı yoluyla tüp bebek tedavisi uygulanmasıdır. 

Neden tüp bebek tedavilerinde genellikle çok yumurta (oosit) elde etmek yumurtlamayı arttırıcı (ovulasyon indüksiyonu) ilaçlar kullanılır?

Embriyo transferinden sonra başarılı gebelik oranları 3 embriyoya kadar yerleştirilen embriyo sayısıyla direkt orantılıdır. Ayrıca çok yumurta alınması fazla olan yumurtaların ve embriyoların dondurularak saklanmasını sağlar. Bu da birden fazla tüp bebek tedavisi yapılması gerektiğinde hem riskleri hem de masrafları azaltır.

Tüp bebek tedavilerinde yumurtlamanın arttırılmasında (ovulasyon indüksiyonu) kullanılan ilaçlar nelerdir?

Klomifen, Gonadotropin salgılatıcı hormon agonisti, Gonadotropin salgılatıcı hormon antagonisti, human menopozal gonadotropin, rekombinant gonadotropin, human koryonik gonadotropin, aromataz inhibitörü gibi 

Tüp bebek tedavisi ne kadar sürer?

Kısa protokolde ortalama 12-14 gün, uzun protokolde ise 20-22 gün sürer. Ultra uzun protokol daha da uzun sürer.

Tedavi sırasında takip nasıl yapılır?

Takibin esasını vajinal yoldan yapılan ultrason ile yumurtaların büyümesinin değerlendirilmesi oluşturur. Yardımcı olarak kanda hormon düzeylerinin (estradiol=E2) ölçülmesi gerekebilir.

Yumurta toplanması işlemi nasıl yapılır?

Çoğu zaman anestezi altında vajinal ultrason eşliğinde ultrason probuna takılan bir iğne aracılığıyla yapılır.

 


Embriyo transferi (ET) nasıl ve yumurta toplanmasından kaç gün sonra yapılır?

ET sırasında mesanenin dolu olması istenir. Karın yolundan yapılan ultrason eşliğinde bir katetere yüklenen embriyolar rahim içine verilir. 

embriyo transferi - embriyo yerleştirilmesi - ET

ET işlemi yumurta toplanmasından sonra; 2-4 hücreliyken 2. günde, 8 hücreliyken 3. günde, compaction dönemindeyken 4. günde veya blastokist dönemindeyken 5. günde yapılabilir.

Aşağıda 2, 4, 8 hücreli embriyolar görülmektedir.

2, 4, 8 hücreli embriyolar



Aşağıda görülen blastokisttir.

blastokist


Transferin kaçıncı gün yapılacağına elde edilen embriyo sayısı ve kalitesine göre karar verilir.

Transfer işleminden sonra ilaç kullanılır mı?

Transfer işleminden sonra embriyo implantasyonunu (rahime tutunma) arttırmak için başta progesteron olmak üzere değişik ilaçlar kullanılabilir. 

Gebeliğin oluşup oluşmadığı ne zaman belli olur?

Embriyo yerleştirme işleminden 10-12 gün sonra kanda gebelik testi (Beta HCG) yapılarak gebeliğin oluşup oluşmadığına bakılır. 

Erkeğin menisinde hiç sperm bulunmazsa tüp bebek denenebilir mi?

testis biopsisi


 Erkek menisinde hiç sperm bulunmamasına azospermi denir. Bazı durumlarda TESE, TESA, MESA gibi yöntemlerle testislerden küçük bir ameliyatla sperm bulunmaya çalışılır, bulunursa tüp bebek yapılabilir. Bu erkeklerde Y kromozomunda mikrodelesyon denen bozukluğa neden olan AZF bölgeleri incelenebilir 

Embriyo gelişmesi ve rahime yuvalanması olasılığını arttırmak için neler denenebilir?

Etkinlikleri değişik olabilen
*preimplantasyon genetik tanı (PGD, embryo transferinden önce genetik olarak inceleme yapılması),

*assisted hatching (lazer ile tomurcuklanma),
*embriyo glue (yapıştırma),
*ko-kültürler (yapay rahim)
,

*sperm mıknatısı,
*invitro matürasyon (IVM, yumurtaların laboratuarda olgunlaştırılması)
,

*gebelik aşısı (babaya ait paternal lenfosit aşısı),
*anne kanı monositleri ile yapılan gebelik aşısı,
*IMSI (mikroenjeksiyon işleminin çok büyük büyütme altında yapılması),
*kişiye özel tüp bebek tedavisi ,
*tüp bebek öncesi hidrosalpinks tedavisi
,

*tüp bebek tedavisi öncesi rahim zarına (endometriuma) biopsi ile çizik atmak,
*fizyolojik ICSI 
gibi yöntemler kullanılabilir.

Yumurtlamayı arttırıcı ilaç kullanmadan tüp bebek yapılabilir mi?

Evet. Özellikle ileri yaş bayanlarda yüksek doz ilaç kullanılmasına rağmen yeterli yumurta gelişmezse, bu yöntem (ilaçsız tüp bebek) veya çok az ilaç kullanarak mini tüp bebek (mini IVF) denenebilir.

İnvitro matürasyon ne demektir?

Özellikle polikistik over hastalarında matür yani olgun olmayan yumurta elde edilmesi ihtimali yüksektir. Bu durumda olgun olmayan bu yumurtaların laboratuar ortamında olgunlaştırılması işlemine invitro matürasyon denir.

OHSS (Ovarian hiperstimulasyon sendromu) ne demektir?

Tüp bebek tedavisi sırasında çok fazla sayıda yumurta gelişmesi neticesinde; yumurtalıkların çok büyümesi, karın ağrısı, karın boşluğunda sıvı birikmesiyle kendini belli eden bir durumdur. 

Başlangıçta bir anormallik bulunursa, semen analizinin tekrarlanmasında yarar vardır. Çünkü aynı kişiden alınan semen örnekleri arasında büyük farklılıklar olabilir. Spermin 70-90 gün süren uzun olgunlaşma süreci nedeniyle; ateşli ya da viral hastalık, çevresel zararlı etkenlere maruziyet, aşırı alkol ve sigara gibi olaylar semende birkaç ay sürebilen çarpıcı değişikliklere nden olabilir. Aynı şekilde, herhangi bir tedavinin fark edilebilir bir etkisinin olması için 2-3 ay beklemek gerekeceği de hatırlanmalıdır. İNFERTİLİTE (BEBEK SAHİBİ OLAMAMA)

İnfertilite (bebek sahibi olamama) nasıl tanımlanır? Nüfusun ne kadarını etkiler?

1 yıl korunmadan ilişkide bulunup gebe kalamayan çiftler infertil kabul edilebilir. Sıklığı % 10-15 civarındadır. Gebe kalmaya çalışan çiftler üzerinde yapılan çalışmalar, bunların % 75’inin 6 ay içinde, % 90’ının 1 yıl içinde gebe kaldığını gösterir. 1 yıl içinde gebe kalmayanların % 3-5’i ise bir sonraki yıl içinde kendiliğinden gebe kalır. 

Kadınlar hangi yaş aralığında gebe kalabilmek açısından en yüksek şansa sahiplerdir?

20-24 yaşları arasında bu ihtimal en yüksek düzeydedir. Bu yaş aralığında 1 yılın sonunda sadece % 15 çiftte gebelik oluşmaz. Bu gebelik oluşmama durumu 30-35 yaşlarında % 37’ye, 35-39 yaşlarında ise % 48’e kadar çıkar.

Yaşın artmasıyla gebe kalma ihtimalinin azalmasının nedeni nedir?

Anovulasyon yani yumurtlama olmaması, endometriozis hastalığının artması, rahim ve yumurtalıkları ilgilendiren iltihabi hastalıkları geçirme ihtimalinin artması, çevresel zararlı etkilerle karşılaşma ihtimalinin artması ve yaşlanmanın yumurta kalitesini bozması nedeniyle kadın yaşı ilerledikçe gebe kalmakta zorluklar yaşanmaktadır.

İnfertilite yani bebek sahibi olamamanın ana nedenleri nelerdir?

Erkek faktörü % 40, rahim ağzı faktörü % 10-25, endometriozis başta olmak üzere peritoneal (karın zarı) faktörü ve tüp (rahim kanalı) faktörü %30-50.

Açıklanamayan infertilite yani bebek sahibi olamama nedir? Ne sıklıkta görülür?

Tam bir araştırmadan sonra tüm bebek sahibi olamayan çiftlerin yaklaşık % 5-15’inde bugünkü bilimsel bilgiler ve teknolojik imkanlarla bir neden bulunamaz. Buna açıklanamayan infertilite denir. Açıklanamayan infertilite vakalarının % 60’ı 3 yıl içinde gebe kalır.

Primer (birincil) ve sekonder (ikincil) infertilite arasındaki fark nedir?

Primer infertilite, bir kadının 1 yıl korunmadan ilişkide bulunmasına rağmen hiç gebe kalamamasıdır. Sekonder infertilite, kanıtlanmış bir gebelik öyküsü (ölü doğum, dış gebelik, düşük) olmasına rağmen, 1 yıl korunmadan ilişkide bulunmasına rağmen gebe kalamamaktır. 

İnfertil çiftlerden kadının değerlendirilmesinde neler yapılmalıdır?

Sorun infertilite yani bebek sahibi olamama olsa bile, genel kadın sağlığı açısından detaylı bir jinekolojik muayene, smear (rahim ağzı kanser tarama testi, jinekolojik ultrason ve bulunan ek soruna uygun muayene ve tetkik yöntemleri mutlaka uygulanmalıdır. İnfertilite nedeniyle başvuran, ama bu sayede önemli kadın sağlığı problemi olan hastalarla karşılaşılabilmektedir. 

Adet dönemine göre estradiol (E2), progesteron, FSH, LH, progesteron, prolaktin ve gerekirse T3, T4 ve TSH gibi tiroid testleri ve gerekirse diğer hormonal testler istenir. Yumurtlama günlerine denk gelmesi beklenen her iki adetin tam ortasındaki günlerde seri vajinal ultrasonografi yapılarak yumurta gelişimi ve çatlaması incelenebilir. 

Kadının değerlendirilmesi açısından eskiden yapılan, ama artık günümüzde çok fazla tercih edilmeyen testler var mıdır?

Evet. Bunlar arasında postkoital test ve adetin 21. günü endometrial biopsi alınarak yumurtlama olup olmadığının tesbit edilmesi yer alır. Postkoital testte 2 günlük cinsel perhizden sonra gece geç saatlerde veya sabah erken saatlerde ilişkide bulunulması tavsiye edilir. İlişkiden ortalama 4-6 saat sonra rahim ağzındaki akıntıdan ve vajina arka duvarından örnek alınarak mikroskopta hareketli sperm aranır. Ancak yıllar içinde bu testi yapmanın belirgin bir yararı görülmediğinden terk edilmiştir. 

Erkek değerlendirmesinde anormal semen veya meni değerlendirmesinde ilk basamak ne olmalıdır?

spermogram, sperm

 Histerosalpingografi (HSG=ilaçlı rahim filmi) tüplerin açılığını görmek için kullanılır. Burada radyoopak yani röntgen filminde beyaz görülen bir madde rahim ağzından basınçlı bir şekilde verilirken karın alt bölgesinin filmleri çekilir. Bu metodla boyanın tüplerden geçip geçmediği, tüp (kanal) bozuklukları ve rahim içi yapı hakkında bilgi elde edilir. Ayrıca laparoskopi sırasında verilen boyanın tüplerden geçip geçmediği kontrol edilebilir. Yine SİS (salin infüzyon sonografi) ya da sulu ultrason denilen yöntemle rahim içine serum fizyolojik verilirken yapılan ultrasonda verilen serumun tüplerden geçip geçmediği gözlenir. 
Semen analizinde normallik kriterleri nelerdir?

Semen 2-5 günlük cinsel perhiz sonrasında alınmalıdır. Oda ısısına yakın ortamda 1 saat içinde değerlendirmeye alınmalıdır. Hacim (2-6 ml, viskozite (1 saat içinde likefaksiyon yani cıvıklaşma olmalı), pH (7-8), sayı (ml’de 20 milyondan fazla olmalı), motilite yani hareket (% 50’den fazla), normal morfoloji yani şekil (WHO kriterlerine göre % 60’dan fazla, bu oran Kruger kriterlerine göre yapılırsa daha düşüktür)

Hastanın öyküsündeki hangi noktalar tubal faktör yani tüp tıkanıklığını düşündürür?

Daha önceden geçirilmiş Dış gebelik, tüpleri ilgilendiren ameliyat, problemli apendisit ameliyatı, tüberküloz, rahim içi araç (spiral) kullanımı, problemli düşük veya kürtaj ve cinsel yolla bulaşan hastalık öyküsü. Ancak yine de yukarıdaki sorunlar olmasa bile tubal faktör olabilir.

Tubal faktör (tüp=kanal tıkanıklığı?) nasıl değerlendirilir?

HSG, histerosalpingografi, ilaçlı rahim filmi



Hastanın öyküsündeki hangi noktalar yumurtlama olduğunu gösterir?

Düzenli aralarla adet olması, mittelschmerz denen iki adet arasının tam ortasına denk gelen günlerde yumurtlama sırasında karın alt bölgesinde hafif ağrı ve hassasiyet olması ve yine bu günlerde berrak sünen bir vajinal akıntı olması, molimina semptomları denen memelerde hassasiyet,  hafif dismenore (ağrılı adet görme) olması yumurtlama olduğunu düşündüren bulgulardır.

Laparoskopi (göbekten 1 cm’lik bir delikten girilerek ışıklı bir alet yardımıyla rahim ve yumurtalıların gözlenmesi) ve Histeroskopi (rahim ağzından ışıklı bir aletle girilerek rahmin içinin gözlenmesi) her vakada yapılmalı mıdır?

laparoskopi


laparoskopi ekibi
laparoskopi operasyonu
Laparoskopi ve Histeroskopi seçilmiş vakalarda uygulanan yöntemler olup, her vakada yapılmaları gerekmeyebilir.

histeroskopi

Endometriozisi olan vakalarda tedavi seçeneği nedir?


hafif endometriozis



Bu konu tartışmalıdır. Bir grup bunların kendiliğinden gebe kalma ihtimali olduğundan beklemeyi uygun görürler. Başka bir görüşe göre ise laparoskopide görülen hafif Endometriozis odaklarının yok edilmesi gerekir. Yine bu hastalara yumurtlama ve aşılama tedavisi de yapılabilir.

Orta ve ağır Endometriozis te tedavi nasıl olmalıdır?

ağır endometriozis

Bu grup hastada gebelik olasılığı daha düşük olduğundan hastanın kişisel durumuna göre ilaç tedavisi, cerrahi tedavi veya aşılama veya tüp bebek düşünülebilir. 

Tüpleri (kanalları) açık olan veya açık olduğu düşünülen vakalarda ilk seçenek tedavi nedir?

Bu grup hastalarda ağızdan alınan klomifen veya gonadotropin isimli ilaçlar kullanılarak yumurtlamanın uyarılması ve duruma göre çatlatma iğnesi (koryonik gonadotropin) kullanıldıktan sonra ilişkide bulunulması veya inseminasyon (aşılama) yapılabilir.

İnseminasyon (aşılama) nedir?

Normalde cinsel ilişkide spermler üst vajina bölgesine dökülürler. İnseminasyon yani aşılamada ise masturbasyonla erkek eşten alınan spermler arasından özel yöntemlerle seçilen hareketli ve sağlıklı spermler direkt olarak ince bir alet yardımıyla rahim içine verilir. 

aşılama (inseminasyon)



Hava Durumu
Anlık
Yarın
17° 25° 16°
Saat